برقراری ارتباط - بخش نخست

برقراری ارتباط - بخش نخست

 

مشکل در برقراری ارتباط یکی از نخستین، پراهمیت­ ترین و پیچیده ­ترین مشکلات افراد با اختلال طیف اتیسم است که از جمله حوزه­ های بسیار بااهمیت برای تشخیص این اختلال نیز به حساب می ­آید. نقص در ارتباطات و تعاملات اجتماعی، تقریباً در تمامی افراد دارای این اختلال به شیوه­ ها و با شدت مختلف قابل مشاهده است. اغلب والدین و حتی برخی از متخصصان، نقص در توانایی برقراری ارتباط در کودکان با اختلال طیف اتیسم را به مشکلات گفتاری و زبان آنان نسبت می­ دهند و اظهار می­دارند که مشکل کودک نقص در گفتار است که منجر به شکست در برقراری ارتباط می­ گردد که البته باوری کاملاً نادرست است. برای فهم مشکلات ارتباطی در افراد با اختلال طیف اتیسم، تمیز مفاهیم "ارتباط" و "گفتار" از یکدیگر بسیار با اهمیت هستند. ارتباط به روشی که افراد یا موجودات زنده به تبادل پیام یا اطلاعات می ­پردازند، اشاره دارد و یک فرایند است که از طریق همه­ حواس انجام می­ شود. در مقابل گفتار، ابزاری در خدمت ارتباط است که بر کدهای کلامی و انتقال اطلاعات تکیه دارد و بیشتر به وسیله حس شنیداری منتقل می ­شود. گفتار به الگوی خاص تولید آوا برای انتقال پیام اطلاق می ­شود. زبان نیز شامل زبان کلامی و زبان غیرکلامی­ می ­شود. مشکل کودکان با اختلال طیف اتیسم نقص در مهارت­های ارتباطی است که بسیار فراتر از گفتار و زبان است. در واقع، مهارت برقراری ارتباط به نوعی زیربنای گفتار است و گفتار تنها ابزاری در خدمت ارتباط است. ارتباط حتی می­تواند بدون استفاده از زبان برقرار شود و فردی که هیچگونه مهارت گفتاری ندارد با افراد دیگر ارتباط برقرار کند. افراد کَر و لال مثال بارز در این زمینه هستند که بدون داشتن مهارت گفتاری با دیگران ارتباط برقرار می ­کنند. از طرفی دیگر می­دانیم که صِرف داشتن توانایی گفتار به معنی این نیست که فرد توانایی برقراری ارتباط را دارد، در صورتی که اگر ارتباط و گفتار معادل هم بودند، فردی که توانایی گفتار داشت نباید در برقراری ارتباط دچار مشکل می­بود. توانایی برقراری ارتباط در حیوانات که فاقد گفتار هستند نیز گواهی بر تفاوت مهارت­های ارتباطی با گفتار است. مهارت­های ارتباطی همچون تمیز افراد غریبه از صاحب خود، نگاه کردن به چشمان افراد حین تعامل و ... از جمله مهارت­های ارتباطی پایه­ای هستند که می­توان در ارتباط بین حیوانات خانگی همچون سگ و گربه و ... با صاحبانشان دید که متاسفانه در بسیاری از موارد این مهارت­های پایه را در کودکان با اختلال طیف اتیسم نمی­ توانیم ببینیم و یا این کودکان در این مهارت­ها دچار نقایص عدیده­ای هستند.

از جمله­ نقائص مهارت­های ارتباطی پایه ­ای که در خردسالان با علائم طیف اتیسم حتی قبل از سن طبیعی اکتساب گفتار دیده می­شود، می­توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • ارتباط چشمی ضعیف
  • ضعف در توجه اشتراکی؛ ناتوانی در جلب توجه دیگران به مکان مورد نظر به وسیله نگاه کردن و ...
  • فقدان لبخند اجتماعی
  • فقدان علاقه در نگاه کردن به چهره انسان
  • بیانات چهره ­ای اندک یا محدود
  • فقدان علاقه به بازی­های تعاملی با والدین
  • واکنش نشان دادن به اسم
  • عدم استفاده از ژست­های بدنی (اشاره کردن، دست تکان دادن به معنای سلام و خداحافظی)
  • آرام نشدن با صدا یا لمس توسط والدین
  • تولید اندک آواها
  • عدم بیان مناسب تقاضاها و ...

 


1
1

دیدگاه خود را درباره این مطلب بنویسید